Trả lời nhanh: Kiểm nghiệm hạn sử dụng là theo dõi chất lượng và an toàn của sản phẩm theo thời gian bảo quản để xác định ngày cuối cùng sản phẩm còn đạt chỉ tiêu. Có hai cách: thời gian thực (bảo quản như thực tế) và gia tốc (tăng nhiệt độ để rút ngắn thời gian). Doanh nghiệp tự xác định và chịu trách nhiệm về hạn sử dụng ghi trên nhãn.
Điểm chính cần nhớ
- Hạn sử dụng là nội dung bắt buộc trên nhãn thực phẩm bao gói sẵn.
- Doanh nghiệp tự xác định hạn dùng và chịu trách nhiệm về con số này.
- Phương pháp thời gian thực chính xác nhất; phương pháp gia tốc cho kết quả nhanh hơn.
- Chỉ tiêu theo dõi gồm vi sinh, cảm quan và chỉ tiêu hóa lý đặc trưng của sản phẩm.
Ai quyết định hạn sử dụng của thực phẩm?
Theo quy định về ghi nhãn hàng hóa (Nghị định 43/2017/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP), hạn sử dụng là nội dung bắt buộc trên nhãn thực phẩm bao gói sẵn. Tổ chức, cá nhân sản xuất tự xác định hạn sử dụng và chịu trách nhiệm về thông tin này. Nếu sản phẩm hư hỏng trước hạn in trên bao bì, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm với người tiêu dùng.
Vì vậy, hạn sử dụng cần dựa trên dữ liệu kiểm nghiệm, không nên ước lượng theo sản phẩm tương tự trên thị trường.
Hai phương pháp xác định hạn sử dụng
| Thời gian thực | Gia tốc | |
|---|---|---|
| Cách làm | Bảo quản mẫu đúng điều kiện ghi trên nhãn, kiểm định kỳ đến khi sản phẩm không đạt | Bảo quản ở nhiệt độ, độ ẩm cao hơn để đẩy nhanh quá trình biến đổi, sau đó ngoại suy |
| Thời gian | Bằng hoặc dài hơn hạn dùng dự kiến | Ngắn hơn nhiều, thường vài tuần đến vài tháng |
| Độ tin cậy | Cao nhất | Phụ thuộc mô hình, phù hợp sản phẩm khô, ổn định |
| Phù hợp | Sản phẩm tươi, hạn ngắn, sản phẩm mới hoàn toàn | Bánh kẹo, đồ khô, đồ uống, sản phẩm cần ra thị trường nhanh |
Thực tế, nhiều doanh nghiệp dùng phương pháp gia tốc để in hạn dùng ban đầu, đồng thời chạy song song thời gian thực để xác nhận.
Chỉ tiêu theo dõi trong nghiên cứu hạn sử dụng
- Vi sinh vật: tổng vi khuẩn hiếu khí, nấm men, nấm mốc, vi khuẩn gây bệnh theo nhóm sản phẩm.
- Cảm quan: màu, mùi, vị, cấu trúc.
- Hóa lý đặc trưng: độ ẩm, chỉ số acid, chỉ số peroxide (sản phẩm có dầu mỡ), pH, hàm lượng vitamin hoặc hoạt chất đã công bố.
Thời điểm sản phẩm bắt đầu không đạt một trong các chỉ tiêu là giới hạn của hạn sử dụng. Doanh nghiệp thường in hạn dùng ngắn hơn mốc này để có biên an toàn.
Quy trình thực hiện tại phòng thí nghiệm
- Thống nhất điều kiện bảo quản, hạn dùng dự kiến và chỉ tiêu theo dõi.
- Nhận đủ số mẫu cùng lô cho tất cả các mốc kiểm.
- Bảo quản và kiểm theo lịch (ví dụ tháng 0, 1, 3, 6…).
- Tổng hợp báo cáo kết quả theo thời gian để doanh nghiệp quyết định hạn dùng.
Lưu ý khi làm kiểm nghiệm hạn sử dụng
- Dùng sản phẩm đóng gói hoàn chỉnh như khi bán, vì bao bì ảnh hưởng lớn đến hạn dùng.
- Khi đổi bao bì, công thức hoặc chất bảo quản, cần đánh giá lại hạn sử dụng.
- Lưu hồ sơ nghiên cứu để xuất trình khi cơ quan quản lý hoặc khách hàng yêu cầu.
Hạn sử dụng thường được xác định trước khi làm hồ sơ kiểm nghiệm để tự công bố. Sau khi ra thị trường, duy trì kiểm nghiệm định kỳ để theo dõi chất lượng giữa các lô.
Kiểm nghiệm tại NewcenLab
- Phòng thí nghiệm đạt ISO/IEC 17025:2017 – VILAS 1118 (lĩnh vực hóa, sinh)
- Được chỉ định kiểm nghiệm thực phẩm: 387/QĐ-ATTP (Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế), 31/QĐ-CCPT-GSĐG (Bộ NN&PTNT)
- 15 năm kinh nghiệm, 2.000+ mẫu đã phân tích cho 300+ doanh nghiệp
- Kết quả hóa lý 3–5 ngày, vi sinh 5–7 ngày làm việc; báo giá trong 15 phút giờ hành chính
Nhận báo giá kiểm nghiệm → · Hotline 0908 867 287
Câu hỏi thường gặp
Ai quy định hạn sử dụng của thực phẩm?
Tổ chức, cá nhân sản xuất tự xác định hạn sử dụng và chịu trách nhiệm về thông tin này trên nhãn.
Kiểm nghiệm hạn sử dụng mất bao lâu?
Phương pháp thời gian thực kéo dài bằng hạn dùng dự kiến; phương pháp gia tốc thường từ vài tuần đến vài tháng.
Đổi bao bì có phải làm lại hạn sử dụng không?
Nên đánh giá lại, vì bao bì ảnh hưởng trực tiếp đến độ ẩm, oxy hóa và vi sinh của sản phẩm.
Chỉ tiêu nào dùng để xác định hạn sử dụng?
Vi sinh vật, cảm quan và chỉ tiêu hóa lý đặc trưng như độ ẩm, chỉ số peroxide, pH, hàm lượng hoạt chất.
Căn cứ: Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP; Nghị định 15/2018/NĐ-CP – cập nhật 31/10/2026.
Thẩm định chuyên môn: PGS-TS Nguyễn Văn Đông
Hóa học · hơn 30 năm nghiên cứu và giảng dạy · Trường ĐH Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM